گناه قفل سنگین بر درگاه اجابت

گناه؛ قفلِ سنگین بر درگاهِ اجابت

سلسله مباحث دعا

چرا دعا اجابت نمی‌شود

به روایات زیر که مرحوم وسائل در بَابُ وُجُوبِ تَرْکِ الدَّاعِی لِلذُّنُوبِ وَ اجْتِنَابِهِ لِلْمُحَرَّمَاتِ

نقل نموده اند

دقت کنید

 [وسایل الشیعه الی تحصیل مسایل الشریعه - مجلد ۷، صفحه ۱۴۴

ابواب الدعاء ]

​حدیث ۱: محمد بن مسلم، از حضرت امام باقر علیه السلام روایت کرده است که فرمودند: همانا بنده از خداوند حاجتی را درخواست می‌کند و بنا بر تقدیر الهی مقرر می‌شود که آن حاجت در آینده‌ای نزدیک یا زمانی دورتر برآورده شود؛ پس آن بنده مرتکب گناهی می‌شود، در این هنگام خداوند متعال به فرشته می‌فرماید: حاجت او را برنیاور و او را از آن محروم ساز، چرا که خود را در معرض خشم من قرار داد و سزاوار محرومیت از سوی من شد.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ الْعَبْدَ یَسْأَلُ اللَّهَ الْحَاجَةَ فَیَکُونُ مِنْ شَأْنِهِ قَضَاؤُهَا إِلَی أَجَلٍ قَرِیبٍ أَوْ إِلَی وَقْتٍ بَطِی ءٍ فَیُذْنِبُ الْعَبْدُ ذَنْباً فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی لِلْمَلَکِ لَا تَقْضِ حَاجَتَهُ وَ احْرِمْهُ إِیَّاهَا فَإِنَّهُ تَعَرَّضَ لِسَخَطِی وَ اسْتَوْجَبَ الْحِرْمَانَ مِنِّی.

سند کاملا معتبر است علامه مجلسی ذیل حدیث نوشته است

صحيح.

 [مراه العقول فی شرح اخبار ال الرسول ( علیهم الصلاه و السلام ) - مجلد ۹، صفحه ۴۱۴]

در فهم ابتدایی، ممکن است دعا تنها یک درخواست زبانی تصور شود، اما در حقیقت دعا ایجاد ارتباط معنوی با مبدأ هستی است. ارتکاب گناه، این جریان ارتباطی را قطع می‌کند. گناه در حقیقت زدنِ سپری در برابر رحمت الهی است؛ انسان با اختیار خود، قابلیتی را که برای دریافت نعمت ایجاد کرده بود از دست می‌دهد.

در عبارت «فَإِنَّهُ تَعَرَّضَ لِسَخَطِی وَ اسْتَوْجَبَ الْحِرْمَانَ مَنِّی»، محرومیت به عنوان یک نتیجه منطقی و تکوینی برای رفتار بنده توصیف شده است. انسان با نافرمانی، خود را در موقعیتی قرار می‌دهد که جریانِ عطای الهی متوقف می‌شود. این امر نه از روی بخلِ منبعِ فیض، بلکه به دلیل عدم اهلیت و شایستگیِ پذیرنده در آن لحظه است.

پیام تربیتی این روایت برای بنده این است که پس از دعا و درخواست از پروردگار، نباید کار را تمام‌شده پنداشت. فاصله میان «مسئلت» تا «قضاء و تحققِ نعمت»، دورانِ مراقبه و تقواست. بسیاری از اوقات، مقدمات برآورده شدن خیری فراهم شده است، اما یک لغزش اخلاقی یا عمل ناپسند، تمام آن زمینه‌ها را برهم می‌زند و نعمت آماده‌شده را پس می‌زند.

۲   احمد بن فهد (حلی) در کتاب عدة الداعی آورده است که در حدیث قدسی آمده: هیچ دعایی از من پوشیده نمی‌ماند و به حجاب نمی‌افتد مگر دعای حرام‌خوار.

أَحْمَدُ بْنُ فَهْدٍ فِی عُدَّةِ الدَّاعِی قَالَ: فِی الْحَدِیثِ الْقُدْسِیِّ لَا یُحْجَبُ عَنِّی دَعْوَةٌ إِلَّا دَعْوَةُ آکِلِ الْحَرَامِ.

​

۳ (احمد بن فهد حلی) گفت: مردی به پیامبر خدا صلی الله علیه و آله عرض کرد: دوست دارم دعایم مستجاب شود. آن حضرت فرمودند: لقمه‌ات را پاکیزه و حلال کن و مال حرام را وارد شکم خود مساز.

قَالَ: وَ قَالَ رَجُلٌ یَا رَسُولَ اللَّهِ أُحِبُّ أَنْ یُسْتَجَابَ دُعَائِی فَقَالَ طَهِّرْ مَأْکَلَکَ وَ لَا تُدْخِلْ بَطْنَکَ الْحَرَامَ.

​

۴ (احمد بن فهد حلی) گفت: خداوند به عیسی علیه السلام وحی فرستاد: به ستمکاران بنی‌اسرائیل بگو: مرا نخوانید در حالی که مال حرام زیر گام‌های شماست و بت‌ها در خانه‌های شما جای دارند؛ زیرا من سوگند یاد کرده‌ام کسی را که مرا بخواند اجابت کنم، و اجابت من برای آنان، لعنت بر آنان باشد تا زمانی که از یکدیگر پراکنده شوند.

​

قَالَ: وَ أَوْحَی اللَّهُ إِلَی عِیسَی- قُلْ لِظَلَمَةِ بَنِی إِسْرَائِیلَ- لَا تَدْعُونِی وَ السُّحْتُ تَحْتَ أَقْدَامِکُمْ وَ الْأَصْنَامُ فِی بُیُوتِکُمْ فَإِنِّی آلَیْتُ أَنْ أُجِیبَ مَنْ دَعَانِی وَ أَنْ أَجْعَلَ إِجَابَتِی إِیَّاهُمْ لَعْناً لَهُمْ حَتَّی یَتَفَرَّقُوا.

​

۵ (احمد بن فهد حلی) گفت: از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روایت شده است که فرمودند: حضرت موسی علیه السلام از کنار مردی گذشت که در حال سجده بود؛ پس از پیگیری کارش بازگشت و دید او همچنان در سجده است. موسی علیه السلام عرض کرد: اگر حاجت این مرد به دست من بود، آن را برمی‌آوردم. خداوند به او وحی فرستاد: ای موسی! اگر او چندان سجده کند که گردنش ببرد، از او نخواهم پذیرفت، مگر اینکه از آنچه ناپسند می‌دارم به سوی آنچه دوست می‌دارم تغییر مسیر دهد (و بازگردد).

قَالَ وَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَرَّ مُوسَی ع بِرَجُلٍ وَ هُوَ سَاجِدٌ فَانْصَرَفَ مِنْ حَاجَتِهِ وَ هُوَ سَاجِدٌ فَقَالَ ع لَوْ کَانَتْ حَاجَتُکَ بِیَدِی لَقَضَیْتُهَا لَکَ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا مُوسَی - لَوْ سَجَدَ حَتَّی یَنْقَطِعَ عُنُقُهُ مَا قَبِلْتُهُ أَوْ یَتَحَوَّلَ عَمَّا أَکْرَهُ إِلَی مَا أُحِبُّ.

وسائل الشيعة ج ۷ ص ۱۴۴